Zomergastfilm: Stalker (Andrei Tarkovsky 1979)

Een paar weken geleden was architect Floris Alkemade te gast bij Zomergasten. Zijn keuzefilm van die avond was Stalker van de Russische regisseur Andrei Tarkovsky. Een prachtige film die Floris Alkemade voor het eerst zag in zijn studententijd. Die studententijd zal – vermoed ik – ongeveer gelijk hebben gelopen met die van mij. Alkemade is van 1961, ik van ’63. Begin jaren tachtig zag ik Stalker in het Filmhuis van Tilburg tijdens een retrospectief. Een aantal jaren daarvoor zond de VPRO echter ook al een retrospectief uit van de films van Tarkovsky tijdens hun ‘regisseurs-maanden’. Dat was net zoiets als Veronica’s filmmaand, maar dan een maand lang films van één regisseur.

Het probleem met de keuzefilms van Zomergasten is dat ze zo verdomd laat op tv komen. Stalker zou zo rond of net na elven uitgezonden worden. Als je dan bedenkt dat de film 2 uur en 45 minuten duurt en tergend langzame en lange scènes bevat, dan is dat zelfs voor mij een afknapper en kort daarna lag ik dan ook op bed. Gelukkig zijn de films van Tarkovksy tegenwoordig ook te koop op dvd en bluray zoals Floris Alkemade al aangaf, dus iedereen die ze wil zien kan daar zijn eigen geschikte moment voor vinden.

Originele Russische filmposter van de film Stalker van Andrei Tarkovsky

Ziekte en dood van Tarkovksy

Iets dat Floris Alkemade vertelde over Tarkovksy wist ik nog niet. De opnames van Stalker in een gebied met zwaar vervuilde grond en water hebben er toe geleid dat Tarkovksy en anderen die meewerkten aan de film vroeg overleden zijn als gevolg van kanker. Zeven jaar na Stalker overleed Tarkovsky op 54-jarige leeftijd, nog net tijd genoeg voor twee films: Nostalghia en Sacrifice.

“We filmden nabij Tallinn in het gebied rondom de kleine rivier Pitrina met een half-functionerende waterkrachtcentrale. Stroomopwaarts was een chemische fabriek die giftige vloeistoffen lekte. Er is zelfs een shot in Stalker met vallende sneeuw in de zomer en schuim dat met de rivier meestroomt. Eigenlijk was het vreselijk giftig. Veel vrouwen in de filmcrew kregen allergische reacties in hun gezicht. Tarkovski stierf aan kanker aan de rechterluchtpijp. En Tolya Solonitsyn eveneens. Ik zag het verband met de locatie van de shoot voor Stalker toen ook Larissa Tarkovskaya in Parijs aan dezelfde ziekte stierf.” (bron: wikipedia)

Vladimir Sharun (geluid)