Het woord is niet het ding

Margritte Ceci n'est pas une pipe

Ceci n’est pas une pipe

De surrealistische schilder René Magritte schilderde ooit een pijp en plaatste daar de tekst onder Ceci n’est pas une pipe, oftewel Dit is geen pijp. Feitelijk is dat juist want het was een schilderij van een pijp en geen echte pijp, niet het ding zelf. Op dezelfde manier heeft Krishnamurti het vaak gehad over dat woorden niet de werkelijkheid zijn maar slechts een beschrijving of idee van iets in die werkelijkheid. Het woord boom is geen boom maar een woord dat een verwijzing is naar het object, de boom zelf. Daarbij is het woord boom een container geworden voor eerdere beelden van bomen, voorkeuren en invloeden van buitenaf, van wat anderen over bomen hebben gezegd, geschreven of uitgebeeld. Als je dan naar een boom kijkt, zie je dan nog wel de boom of zie je slechts een innerlijke reflectie van die boom?

Kijken als fotograaf

Bovenstaande kun je ook toepassen op fotografie. We maken tegenwoordig met zijn allen zo ontzettend veel foto’s dat je je kunt afvragen waar die foto’s, die beelden vandaan komen. Kijk je echt nog wel naar een boom of maak je een foto, een ‘afdruk’ van die boom overeenkomstig van hoe jij vindt dat een boom er uitziet, in jouw herinneringen, in jouw hoofd. Foto’s maken zou eigenlijk een uitnodiging moeten zijn tot onbevooroordeeld kijken, maar het tegenovergestelde lijkt de norm te zijn. Vandaar ook dat wanneer je op internet door massa’s foto’s heen bladert er bijna niks blijft hangen. Alles lijkt op elkaar, een wereld van schimmen. Ook mijn eigen foto’s zijn vaak niet meer dan dat.

Bomen in duingebied bij Zandvoort